Moskova'daki İdlib zirvesinden ateşkes çıktı

Erdoğan ve Putin’in birebir ve heyetlerle beraber yaptığı görüşmeler 5 saat 40 dakika sürdü.

İki liderin en uzun görüşmesi kayda geçerken dünyanın odaklandığı zirveden İdlib için yeni bir sayfa açıldı. Türkiye-Rusya ve İran’ın 2018’deki Soçi mutabakatını da rafa kaldıran uzlaşıya göre ateşkes bu gece yarısından itibaren devreye girecek. Göçmenlerin dönüşü için güvenli bölge kurularak, kritik öneme sahip M4 kara yolunun güney ve kuzeyinde güvenli hat oluşturulacak. Bu hatta iki ülke ortak devriye yapacak. Anlaşmada Türkiye’nin güvenlik noktalarının ne olacağı ile ilgili madde yer almadı.

İşte tarihi zirve sonrası yapılan açıklamalar ve uzlaşmanın detayları:

Putin: Bugün bu yıl içerisinde 3. görüşmemizi gerçekleştirdik. Aramızdaki temasımız hem ikili işbirliğine çözüm bulmaya hem de uluslararası yaklaşımları belirlemeye imkan sağlıyor.

"ERDOĞAN'A TAZİYELERİMİZİ İLETTİK"

* İdlib’deki gergin durumu ele aldık. Yılbaşından itibaren orada faaliyet gösteren terör unsurları aktivitelerini arttırmışlardır. Hem Suriye’yi hem de yerleşim yerlerini ateş altında tutmaktadırlar. 1 Mart’ta bir saldırı girişimi daha yaşandı. Yılbaşından itibaren saldırı sayısı 15 olarak kaydedildi ve her seferinde biz Türk meslektaşlarımıza bilgi vermekten kaçınmadık. Fiilen militanlar çatışmayı tetiklediler. Türk askerleri arasında da kayıplar var ve bu nedenle Cumhurbaşkanı Erdoğan’a taziyelerimizi ilettik.

* Kritik durumlarda her zaman elde edilen mutabakatlara ve ikili ilişkilerin seviyesine dayanarak, ortak noktalar bulmayı, uzlaşmayı başarıyorduk. Bugün de öyle oldu.

* Bugün ülkelerimizin Astana formatı çerçevesindeki anlaşmayı devam ettirme niyetinde olduğunu teyit ettirmek istiyoruz. Bugünkü görüşmemizde birkaç kurumlar arası istişare yapıldı. Heyetler İdlib’deki krizle ilgili detaylı görüşmeler yaptılar.

Erdoğan: Öncelikle Sayın Putin’e nazik daveti için teşekkür ederim. Bölgelerimizde kritik gelişmelerin cereyan ettiği dönemde Putin’le bir araya gelmekten memnuniyet duyuyorum.

"TÜRK-RUS İLİŞKİLERİNİN KÖKLERİ VARDIR"

* Bugün Suriye’deki durumu ve İdlib’deki son gelişmeleri ele aldık. Putin’in de söylediği gibi 6 saat süren çalışmalar yaptık. Samimi diyalog kapsamında benzer ve farklı görüşte olduğumuz tüm konuları müzakere ettik. Türk-Rus ilişkilerinin kökleri vardır, iki halkın karşılıklı etkileşiminin tarihidir bu.

* Diplomatik ilişkilerimizin 100’üncü yılı nedeniyle Sayın Putin’i ülkemize bekliyoruz. Malum 2018’de Soçi’de vardığımız mutabakatta İdlib’de resmi istikarı sağlamıştı. İdlib gerginliği azaltma bölgesi sağlanacak ve statükonun sağlaması konusunda gerekli tüm tedbirleri alacaktır.

"REJİMİN SALDIRILARI SÜRECİ BOZDU"

* Rejimin geçen Mayıs ayında yoğunlaşan ve sivilleri hedef alan saldırıları süreci bozmuştur. Bunların sorumlusu rejimdir. Bu bölgede yaşayan 4 milyon insanın terörist ilan edilip, havadan ve karadan bombardımana maruz bırakılmasını kabul etmemiz mümkün değildir. Rejimin zulmünden kaçan ve sayıları 1,5 milyonu bulan bölge halkı bizim sınırlarımıza yığılmıştır.

"TÜRKİYE ELİ KOLU BAĞLI KALACAK DEĞİLDİR"

* Türkiye bu tehditler karşısında eli kolu bağlı kalacak değildir. Gözlem noktaları sahadaki durumu kontrol etme değil, ateşkesi kontrol etmeyle de hükümlüdür. Bir süre önce istikrarı sağlamak üzere, İdlib’e asker gönderdik. Ateşkese riayet etmeyen rejime ve diğer tehdirlere karşı askerlerimizi bölgeye gönderdik. Rejimin doğrudan askerlerimizi hedef alan saldırganlığı nedeniyle İdlib’de yeni bir statükonun oluşturulması kaçınılmaz hale gelmiştir. Bugün burada meseleyi enine boyuna konuştuk, değerlendirdik.

* Saat 00:01’den itibaren İdlib’de ateşkes ilan edilmiş olacak.

* Siyasi süreç ve Fırat’ın doğusu gibi boyutları da bulunan çalışma ilişkisini sürdürmeyi arzu ediyoruz. Bu hususta bizimle işbirliğe olduğuna inandığımız Rusya’nın, rejimin yaptıklarına göz yummayacağına inanıyoruz.

"GECE YARISI ATEŞKES YÜRÜRLÜĞE GİRECEK"

* Öncelikle en kısa sürede ateşkesi gerçekleştirecek, ardından birlikte kararlaştıracağımız adımları süratle atacağız. Bu gece yarısı ateşkes yürürlüğe girecektir. Ateşkesin kalıcı hale getirilmesi için süreç yürütülecektir.

* Amacımız insani krizin daha da kötüye gitmesini önlemektir. Bölgeye yardım sağlanması için birlikte çalışacağız. Türkiye bu süreçte rejimin saldırılarına cevap verme hakkını saklı tutacaktır.

"TÜRKİYE BÖLGEDE İNSİYATİFİNİ SÜRDÜRECEK"

* Bu süreç içerisinde Putin’le irtibat halinde olacağız. Suriye krizine, bu ülkenin toprak bütünlüğüne bir çözüm bulunana kadar Türkiye bölgedeki inisiyatifini sürdürmeye kararlıdır. Bugünkü toplantımızın Suriye’deki itilafa kalıcı çözüm bulunmasına katkı vermesini temenni ediyorum.

Açıklamaların ardından dışişleri bakanları Mevlüt Çavuşoğlu ve Sergey Lavrov ateşkes kararının detaylarını paylaştı. 

Lavrov'un açıklamaları şöyle:

"Politik bir süreç sonrasına bu sürecin nihayete ereceğini ifade etmekteyiz. Bu şekilde düşünerek insani durumun kötüleşmesinin engellenmesi gerekmekte, insanların desteklenmesi gerek. İnsanların Suriye'ye dönmesinin kolaylaştırılması lazım. 6 Mart gece 12'den itibaren ateşkesin sağlanması sonrasında bu süreçte bir savunma bakanlıkları çerçevesinde bir koridorun oluşturulması önümüzdeki 7 gün içinde."

Çavuşoğlu'nun açıklamaları şöyle:

"Türkiye Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu, Suriye Arap Cumhuriyeti'nin egemenliği, bağımsızlığına olan kuvvetli taahhütlerini yineleyerek BM Güvenlik Konseyi tarafından terörist olarak tanımlanan grupları ortadan kaldırmaya yönelik kararlarını yineleyerek Suriye ihtilafının askeri çözümü olamayacağını belirterek, insani krizin daha da kötüleşmesinin önlenmesinin, ihtiyaç sahibi tüm Suriyelilere koruma ve insani yardım sağlanmasının, ülke içinde yerinden edilmelerin önlenmesiyle, mültecilerin ve yerinden edilen kişilerin Suriye'deki yerlerine döndürülmesine karar verildi.

"İdlib Gerginliği Azaltma Bölgesi'nde tüm askeri faaliyetler 00.01'den itibaren duracaktır. "

"M4 karayolunun kuzeyi ve güneyinde 6 kilometrelik bir güvenlik koridoru tesis edilecektir."

İdlib Ateşkesi Mutabakatı'nın maddekeri şu şekilde:

1- İdlip gerginliği azaltma bölgesindeki temas hattı boyunca tüm askeri faaliyetler 6 Mart 2020 tarihinde saat 00:01'den itibaren durdurulacaktır.

2- M4 karayolunun kuzeyinde 6 km ve güneyinde 6 km derinliğinde bir güvenli koridor tesis edilecektir. Güvenli koridorun işleyişine dair ayrıntılı esas ve usuller, Türkiye Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu Savunma Bakanlıkları arasında 7 gün içinde kararlaştırılacaktır.

3- Türk-Rus ortak devriyeleri, 15 Mart 2020 tarihinde M4 karayolunun Trumba'dan (Serakib'in 2 km batısı) Ain-Al-Havr'a kadar olan kesimi boyunca başlatılacaktır.

İşbu Protokol, imzalandığı anda yürürlüğe girer. Türkçe, Rusça ve İngilizce üç örnek olarak ve eşit yasal geçerliliği olacak şekilde 5 Mart 2020 tarihinde Moskova'da imzalanmıştır"