Sabah çarpıntıyla uyanmak, akşam yorgun ama uykusuz kalmak… Bunlar stres hormonu kortizolün fazla çalıştığının işareti olabilir. Peki kortizol neden yükselir, hangi hastalıklara davetiye çıkarır ve nasıl dengelenir? Prof. Dr. Derya Uludüz yanıtladı.
Stres hormonu sessizce yükseliyor: Kortizolün hayatımızı zehir eden 8 nedeni
Sabah çarpıntıyla uyanmak, akşam yorgun ama uykusuz kalmak… Bunlar stres hormonu kortizolün fazla çalıştığının işareti olabilir. Peki kortizol neden yükselir, hangi hastalıklara davetiye çıkarır ve nasıl dengelenir? Prof. Dr. Derya Uludüz yanıtladı.
YAYINLAMA:
GÜNCELLEME:
14
24
Uykusuzluk Vücudu Alarmda Tutuyor
Gece geç saatlere kadar ayakta kalmak, kalitesiz uyku ve ekran ışığı kortizol seviyesini sabaha kadar yüksek tutuyor. Uzmanlara göre yatmadan önce ekranlardan uzaklaşmak ve kalsiyum içeren besinler tüketmek bu riski azaltıyor.
34
Kahve Masum Değil
Günde 2-3 fincandan fazla kafein tüketmek vücudu sürekli alarma geçiriyor. Özellikle aç karnına içilen kahve, sabah kortizol zirvesini daha da yukarı taşıyor.
Tatlı Krizi Kortizolü Patlatıyor
Düşük proteinli, yüksek şekerli beslenme kan şekerini oynatıyor. Bu dengesizlik de stres hormonunun yükselmesine yol açıyor.
Spor Fazlası Zarar
Egzersiz faydalı olsa da, bedene dinlenme imkânı tanımadan her gün yüksek tempolu spor yapmak kortizolü tırmandırıyor. Uzmanlar haftada en az iki gün “aktif dinlenme” tavsiye ediyor.
Açlık Alarmı
Uzun süreli açlık ya da çok düşük kalorili diyetler, vücudun kendini tehlikede hissetmesine ve kortizol salgılamasına neden oluyor.
44
Bildirim Yağmuru Mikro Stres Kaynağı
Telefon ekranı, sürekli gelen bildirimler beyne “tehlike var mı?” sinyali gönderiyor. Gün boyu süren bu mikro stres, akşamları yorgunluk ve huzursuzluk olarak geri dönüyor.
Bastırılan Duyguların Bedeli
Sürekli kaygı, bastırılan öfke ve üzüntü kortizol seviyesini yükseltiyor. Duygu günlüğü tutmak, güvenilen biriyle konuşmak veya nefes egzersizi yapmak hormonun dengelenmesine yardımcı oluyor.
Bağırsak Sağlığı da Etkili
Bağırsaklarda gizli iltihap ve sindirim sorunları, vücudu kronik stres altında tutuyor. Fermente gıdalar, omega-3 yağ asitleri ve işlenmiş şekerden uzak durmak bu etkiyi azaltabiliyor.
Kortizolün Yüksekliği Nelere Yol Açıyor?
Uzmanlara göre kortizolün sürekli yüksek seyretmesi:
Kilo alımı ve göbek yağlanması
Yüksek tansiyon ve diyabet
Kalp ve damar hastalıkları
Bağışıklık sisteminin zayıflaması
Konsantrasyon düşüklüğü, hafıza sorunları ve beyin küçülmesi gibi ciddi sonuçlara neden olabiliyor.