Bilimden siyasete, afetlerden kültüre tarihte 13 Ocak

13 Ocak günü, bilim tarihinde dikkat çeken keşiflerden biri gerçekleşti. 1610 yılında Galileo Galilei, Jüpiter’in en büyük uydularından Callisto’yu gözlemleyerek astronomi alanında önemli bir adım attı. Basın tarihi açısından ise 1785 yılında İngiltere’de yayımlanmaya başlayan Daily Universal Register, ilerleyen yıllarda The Times adını alarak dünya basınının en köklü gazetelerinden biri hâline geldi. Kültür ve sanat alanında 1930 yılında Miki Fare karikatürlerinin Amerikan gazetelerinde yayımlanmaya başlaması, popüler kültürün gelişiminde etkili oldu. 1969 yılında Devekuşu Kabare Tiyatrosu’nun “Bir Şehr-i İstanbul ki” adlı oyunu sahnelemesi, tiyatro tarihine geçen olaylar arasında yer aldı.

SİYASAL VE TOPLUMSAL OLAYLAR

Türkiye siyasi tarihinde 13 Ocak günü çeşitli gelişmelere sahne oldu. 1920 yılında Sultanahmet Meydanı’nda geniş katılımlı bir miting düzenlendi. 1923’te Lozan Konferansı sürecine ilişkin hükümet görüşü Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde açıklandı. Aynı yıl Futbol Federasyonu’nun kurulması, spor yönetimi açısından önemli bir adım olarak kayda geçti. 1942 yılında II. Dünya Savaşı şartları nedeniyle ekmek karnesi uygulamasına geçildi. 1994’te Ankara’da memurların toplu sözleşme ve ücret artışı talepleriyle gerçekleştirdiği eylemler gündeme yansıdı.

DOĞAL AFETLER VE ULUSLARARASI GELİŞMELER

13 Ocak tarihi, dünya genelinde yaşanan büyük depremlerle de hafızalara kazındı. 1915 yılında İtalya’nın Avezzano kentinde meydana gelen depremde on binlerce kişi yaşamını yitirdi. 1952’de Hasankale’de yaşanan deprem can kayıplarına yol açtı. 2010 yılında Haiti’de meydana gelen şiddetli deprem, ülke tarihinin en yıkıcı felaketlerinden biri olarak kayıtlara geçti. Uluslararası alanda ise 1958’de Amerika Birleşik Devletleri’nin Explorer 1 uydusunu uzaya göndermesi, uzay çalışmalarında yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirildi.