Çanakkale’de tarihin dönüm noktası: Kara savaşlarının 111’inci yılı

Çanakkale Kara Savaşları, denizden yürütülen harekâtın başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından İtilaf Devletleri tarafından başlatılan kara operasyonlarıyla yeni bir aşamaya taşındı. İngiltere ve Fransa öncülüğündeki kuvvetler, İstanbul’a ulaşarak Osmanlı Devleti’ni savaş dışı bırakmayı ve müttefikleri Rusya ile doğrudan bağlantı kurmayı amaçladı. 18 Mart 1915’teki deniz harekâtında ağır kayıplar verilmesi üzerine strateji değiştirilerek Gelibolu Yarımadası’na çıkarma planı uygulamaya konuldu.

25 Nisan sabahı, Anzak birlikleri Arıburnu kıyılarına, İngiliz birlikleri ise Seddülbahir bölgesine çıkarma gerçekleştirdi. Kıyıya ulaşan birlikler, kısa sürede iç kesimlere ilerlemeyi hedefledi. Ancak Osmanlı savunma hatları, zorlu arazi koşulları ve direniş karşısında ilerleyiş sınırlı kaldı.

CEPHE HATLARINDA ŞİDDETLİ ÇATIŞMALAR YAŞANDI

Kara savaşlarının başlamasıyla birlikte cephe hattında yoğun çatışmalar yaşandı. Mustafa Kemal Atatürk’ün komutasındaki birlikler, özellikle Arıburnu ve Conkbayırı çevresinde kritik savunma hattı oluşturdu. Yarımadanın dar coğrafyası, siper savaşlarını ön plana çıkardı. Taraflar, metrelerce mesafede karşı karşıya gelerek uzun süreli çatışmalar yürüttü.

İtilaf kuvvetleri, sayıca ve teknik donanım bakımından üstünlük sağlamasına rağmen, Osmanlı birliklerinin direnci karşısında hedeflenen ilerlemeyi sağlayamadı. Yaz aylarında artan sıcaklık, su sıkıntısı ve salgın hastalıklar cephedeki koşulları daha da ağırlaştırdı.

ÇOK AĞIR KAYIPLAR VERİLDİ

Çanakkale Kara Savaşları boyunca her iki taraf da ciddi zayiat verdi. Osmanlı ordusu, on binlerce askerini kaybederken, yaralı ve hastalanan asker sayısı da yüksek seviyelere ulaştı. İtilaf Devletleri de benzer şekilde büyük kayıplar yaşadı. Savaş süresince süren karşılıklı saldırılar, cephede kalıcı bir üstünlük sağlamadı.

1915 yılının sonlarına doğru İtilaf kuvvetleri, Gelibolu’daki birliklerini tahliye etme kararı aldı. Aralık 1915 ve Ocak 1916’da gerçekleştirilen geri çekilme operasyonlarıyla kara harekâtı sona erdi. Böylece Çanakkale Cephesi’nde yürütülen mücadele, Osmanlı savunmasının başarılı sonuçlanmasıyla tamamlandı.