İzmir’in kurtuluşunda 104 yıl: 9 Eylül’ün tarihi mirası

Kurtuluş Savaşı’nın son döneminde Türk ordusunun 26 Ağustos 1922’de başlattığı Büyük Taarruz, İzmir’in kurtuluşuna giden sürecin başlangıcı oldu. Dumlupınar’da kazanılan meydan muharebesinin ardından Türk birlikleri Batı Anadolu’da ilerleyişini sürdürdü. Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, 30 Ağustos zaferinin ardından ordulara Akdeniz’i hedef gösteren tarihi emrini verdi.

Türk birlikleri, Yunan kuvvetlerinin geri çekilmesiyle İzmir yönünde ilerledi. 9 Eylül 1922 sabahında süvari birlikleri kente ulaştı. Ahmet Zeki Bey ve Mürsel Paşa komutasındaki birliklerin ardından Fahrettin Paşa’nın yönettiği 5. Süvari Kolordusu da İzmir’e girdi.

TÜRK BAYRAĞI HÜKÜMET KONAĞI’NDA

İzmir’e giren birliklerin ilerleyişi sırasında bazı askerler açılan ateş sonucu yaşamını yitirdi. Halkapınar bölgesinde şehit düşen dört asker daha sonra aynı bölgede toprağa verildi.

Yüzbaşı Şerafettin Bey, yaralanmasına rağmen Konak’taki Hükümet Konağı’na ulaşarak Türk bayrağını göndere çekti. Aynı saatlerde Türk bayrağı Kadifekale’ye de asıldı. İzmir’in işgalden kurtuluşu kentte ilan edilirken, gelişme Ankara’ya da bildirildi.

MUSTAFA KEMAL PAŞA İZMİR’DE

Mustafa Kemal Paşa, 10 Eylül 1922 sabahı İzmir’e geldi. Yanında Fevzi ve İsmet paşalar bulunan Mustafa Kemal Paşa, Fahrettin Paşa ile görüştükten sonra Hükümet Konağı’na geçti.

İzmir’in kurtuluşunun ardından Türk ordusunun Batı Anadolu’daki takip harekâtı 18 Eylül’e kadar sürdü. Yunan birliklerinin Anadolu’dan çıkarılmasıyla Mudanya Ateşkes Antlaşması’na giden süreç başladı. Ardından 24 Temmuz 1923’te Lozan Barış Antlaşması imzalandı.

ŞEHİTLERİN ANISINA 9 EYLÜL ANITI YAPILDI

İzmir’in kurtuluşu sırasında yaşamını yitiren dört askerin anısına Halkapınar Şehitliği’nde Dokuz Eylül Anıtı inşa edildi. Şehitlikte Şair Necmettin Halil Onan’ın “Bir Yolcuya” adlı şiiri de mermer üzerine işlendi.

İzmir’in kurtuluşu, 1922 yılının eylül ayında Anadolu basınının yanı sıra yabancı basında da haber olarak yer aldı. Dönemin gazetelerinde Türk birliklerinin kente girişine ilişkin gelişmeler aktarılırken, Mustafa Kemal Paşa’nın İzmir ziyareti ve Milli Mücadele’nin sonuçları da uluslararası kamuoyuna yansıtıldı.