Meddahlığın tek kadın sesi: Geleneği yaşatmak için okul okul geziyor

Türkiye’nin tek kadın meddahı unvanını taşıyan eğitimci Nalan Tunga Pehlivan, bu geleneği yaşatmak ve gelecek kuşaklara aktarmak için okul okul geziyor. Öğrenciler arasındaki iletişim sorunlarına çözüm ararken bu alana yönelen Pehlivan, Ankara Valiliği himayesinde yürütülen “Selamlaşma ve Komşuluk İlişkileri” projesi kapsamında 9 ilçede öğrencilere geleneksel anlatım yöntemleriyle kültürel değerleri aktarıyor. Bu sanatın çocuklarda aidiyet duygusunu güçlendirdiğini vurgulayan Pehlivan, meddahlığın stand-up ile karıştırılmaması gerektiğini ifade ediyor. Kadın meddah olarak toplumdan olumlu tepkiler aldığını belirten Pehlivan, “Amacım, unutulmaya yüz tutmuş bu geleneğe bir ses, bir renk katmak” dedi.

“MEDDAH BULAMAYINCA BU ALANA YÖNELDİM”

Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni olan Kadın Meddah Nalan Tunga Pehlivan, yaklaşık 6 yıldır meddahlık alanında çalışmalar yürütüyor. Yenimahalle İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Özel Büro’da görev yapan Pehlivan, bu alana yönelişinin pandemi döneminde ortaya çıkan kültürel ve sosyal ihtiyaçlardan doğduğunu söyledi. Sosyal mesafenin arttığı süreçte öğrenciler arasında yaşanan iletişim sorunlarına dikkat çeken Pehlivan, sözlerini şu cümlelerle sürdürdü:

“Pandemi döneminde, sosyal mesafenin arttığı süreçte kültürle iç içe büyümüş biri olarak bir eksiklik hissettim. Görev yaptığım okulda farklı uyruklardan öğrenciler vardı ve sık sık sorun yaşıyorlardı. Cezayla çözüm bulamayınca, ‘tanıtalım ki sevsinler’ düşüncesiyle bir proje başlattık. ‘Geleneğin Abilerinden Göçmen Kardeşlerine’ adlı projede Türk öğrenciler kendi kültürlerini, yabancı öğrenciler de kendi kültürlerini birbirine anlattı. Bir hafta meddah gösterisi planladım ancak meddah bulamadım. O zaman bu alandaki eksikliği fark ettim ve meddahlığa yöneldim.”

“GELENEĞİMİZİ GELENEKSEL YÖNTEMLERLE ANLATIYORUM”

Masal anlatıcılığıyla başladığını dile getiren Pehlivan, özellikle dezavantajlı bölgelerde çeşitli çalışmalar yürüttüğünü söyledi. Zamanla meddahlık alanında yeterli çalışma olmadığını fark ederek bu alana yoğunlaştığını sözlerine ekleyen Pehlivan, “Amacım, unutulmaya yüz tutmuş bu geleneğe bir ses, bir renk katmak ve özellikle bir kadın olarak farklı bir bakış açısı sunmaktı” dedi. Pehlivan, şu anda Ankara Valiliği himayesinde yürütülen “Selamlaşma ve Komşuluk İlişkileri” projesinde görev aldığını kaydederek, “Milli Eğitim Müdürlüğü koordinasyonunda 9 ilçede öğrencilere kendi geleneksel anlatım yöntemimizle kendi geleneğimizi anlatıyorum. Bu projelerde öğrenciler yetiştiriyor, meddahlığı tanıtıyor ve onların sahada aktif rol almalarını sağlıyoruz” sözlerini kullandı.

“ÇOCUKLARDA AİDİYET DUYGUSU OLUŞTURUYOR”

Çocukların meddahlık sanatına olan ilgisine de değinen Pehlivan, “Meddahlık tek kişiyle yapılan ve çok az materyal gerektiren bir sanat. Bu da çocuklar için erişilebilir kılıyor. Onlara ‘Evinizde bir sopa ve bir havlu varsa siz de meddahsınız’ diyorum” şeklinde konuştu. Bu yaklaşımın çocukları motive ettiğini ifade eden Pehlivan, meddahlığın kültürel bir miras olması nedeniyle de önemli bir rol oynadığını dile getirdi. Çocuklarda aidiyet duygusu oluşturduğunu da kaydeden Pehlivan, “Dedelerinden, ninelerinden duydukları anlatım tarzını sahnede görünce daha çok ilgileniyorlar” diye ekledi.

MEDDAHLIK STAND-UP DEĞİLDİR

Edebiyat öğretmeni olarak en çok rahatsız olduğu konunun, meddahlığın sıklıkla stand-up ile örneklendirilmesi olduğunu kaydeden Pehlivan, iki sanat arasındaki farkın yeterince bilinmediğinin altını çizdi. Stand-up ile meddahlığın sadece tek kişilik sahne performansı olmaları bakımından benzediğini aktaran Pehlivan, “Meddahlık edep ve kültürden beslenen bir anlatı geleneğidir. Stand-up ise daha çok eğlence temellidir. Meddah bir anlatıcıdır, aynı zamanda bir kültür taşıyıcısıdır” dedi. Bu farkın doğru anlaşılması gerektiğini söyleyen Pehlivan, “Bu farkı göstermek ve doğru anlatımı yaygınlaştırmak için bu alanda çalışmaya başladım” diye ekledi.

“FARKLI BİR RENK OLARAK GÖRÜLÜYOR”

Türkiye’nin tek kadın meddahı unvanını taşıyan Pehlivan, bu alanda kadın olarak yer almanın toplum tarafından nasıl karşılandığına da değindi. Şimdiye kadar herhangi bir olumsuzlukla karşılaşmadığını belirten Pehlivan, aksine toplumdan oldukça olumlu geri dönüşler aldığını ifade etti. Kadın meddah olmanın farklı bir bakış açısı sunduğunu dile getiren sanatçı, “İnsanlar bunu farklı bir renk ve cesaret olarak görüyor” dedi. Bu alanda kadın temsilinin az olduğuna dikkat çeken Pehlivan, bu nedenle yaptığı işi en doğru şekilde icra etmeye özen gösterdiğini vurguladı.

“KÜLTÜRÜMÜZÜ TANIMAK VE KORUMAK ÇOK ÖNEMLİ”

Meddahlık geleneğinin 7’den 70’e toplumun her kesimine hitap eden güçlü bir anlatım biçimi olduğunu söyleyen Pehlivan, bu sanatın mekân, zaman ve kitle sınırı olmadan icra edilebilmesinin önemine vurgu yaptı. Kültürel değerlerin korunmasının gerekliliğine değinen Pehlivan, “Kültürümüzü tanımak ve korumak çok önemli. Kültürümüzden mahrum başka kültürlere mahkum olmamak adına bunu daha çok önemsiyorum” dedi. Pehlivan, Mustafa Kemal Atatürk’ün sözlerine de atıfta bulunarak, “Muhtaç olduğumuz kudret damarlarımızdaki asil kanda mevcuttur” ifadesinin kültürel özgüven açısından büyük anlam taşıdığını belirtti. Meddahlığın geçmişten geleceğe uzanan bir köprü olduğunu ifade eden Pehlivan, kültürel mirasın sahiplenilmesiyle daha güçlü bir geleceğin inşa edilebileceğini sözlerine ekledi.