Osmanlı izleri başkentte: “Dualı Gömlekler” sergisi yarın sona eriyor

Yeni Bir Dünya Vakfı tarafından Başkent Millet Bahçesi’nde düzenlenen İslam Ülkeleri ve Müslüman Topluluklar Zirvesi kapsamında açılan “Dualı Gömlekler” sergisi, etkinliğin en dikkat çekici temalarından biri olarak öne çıkıyor. Ankara’da ilk kez düzenlenen sergide, Topkapı Sarayı’ndaki orijinal örneklerden esinlenilerek birebir ölçü, renk ve yazı özellikleriyle hazırlanan gömlekler yer alıyor. Koleksiyonun “vahiy kültürü” temelinde hazırlandığını söyleyen proje sahibi Ayşe Vanlıoğlu, ayetler, dualar ve sembollerle işlenen gömleklerin tarihsel olarak padişahlar ve din büyükleri tarafından kullanıldığı vurgulandı. Vanlıoğlu, bu mirasın gelecek nesillere aktarılmasının amaçlandığını söyledi. Sergide ayrıca Kur’an-ı Kerim’de yer alan peygamber kıssalarını anlatan görsel çalışmalar da bulunuyor. Osmanlı ve İslam sanat geleneğini yansıtan sergi, yarın sona eriyor.

“ANKARA’DA DÜZENLENEN İLK SERGİMİZ”

Başkent Millet Bahçesi’nde, Yeni Bir Dünya Vakfı tarafından düzenlenen İslam Ülkeleri ve Müslüman Topluluklar Zirvesi kapsamında açılan “Dualı Gömlekler” sergisini hakkında konuşan proje sahibi Ayşe Vanlıoğlu, serginin Yeni Bir Dünya Vakfı öncülüğünde; TÜRKSOY ve Yunus Emre Enstitüsü iş birliğiyle hayata geçirildiğini söyledi. Sergide toplam 21 gömlek yer aldığını kaydeden Vanlıoğlu, “Bu, gerçekleştirdiğimiz 20’inci sergi. Daha önce Japonya, Almanya, Fransa, İtalya, Arnavutluk, Bosna Hersek ve Azerbaycan gibi birçok ülkede; Türkiye’de ise pek çok şehirde sergiler açtık. Ankara’daki sergimiz ise halka açık olarak düzenlenen ilk sergimizdir” dedi. Vanlıoğlu, serginin geniş kitlelere ulaşmasını önemsediklerini kaydetti.

TOPKAPI’DAKİ ESERLERİN BİREBİR YANSIMALARI

Sergide yer alan gömleklerin, Topkapı Sarayı’ndaki orijinal eserlerin esas alınarak hazırlandığının altını çizen Vanlıoğlu, “Gömleklerimiz birebir ölçü, renk ve yazı özellikleri esas alınarak hazırlanmıştır. Amacımız, bu kıymetli mirası halka tanıtmak ve görünür kılmaktır” diye ekledi. Yaklaşık 15 yıldır süren bu projenin çıkış noktasını anlatan Vanlıoğlu, “Araştırmalarımız sonucunda ‘gömlek kasidesi’ geleneğini ve bu gömleklerin geçmişte padişahlar ile din büyükleri için hazırlandığını öğrendik. Biz de bu geleneği bir kültür aktarımı olarak gelecek nesillere taşımak amacıyla yola çıktık” şeklinde konuştu.

ÂYET, DUA VE SEMBOLLERLE İŞLENEN GÖMLEKLER

“Dualı gömlekler” ya da “sultan gömlekleri” olarak bilinen bu eserlerin köklü bir geçmişe sahip olduğuna işaret eden Vanlıoğlu, “İslamiyet öncesi Türklerden Selçuklu Devleti'ne, oradan da Osmanlı Devleti'ne kadar geçen süreçte farklılaşarak günümüze kadar ulaşmıştır” dedi. Gömleklerin en dikkat çekici yönünün üzerlerindeki yazılar olduğunu sözlerine ekleyen Vanlıoğlu, şunları aktardı:

“Savaşta galip gelmek, güç elde etmek, şifa bulmak ve nazardan korunmak amacıyla giyilen bu gömlekler üzerinde, âyet-i kerimeler, dualar, harf ve rakamlar bulunmaktadır. Harf ve rakamların işaret ettiği anlamların bir kısmının gizemi hala tam olarak çözülememiştir. Bu şifreler, Ameller niyetlere göredir, hadis-i şerifi fehvasınca; yapan, yazan, diken ve giyenin niyetlerinde gizli kalmıştır. Dua, âyet ve sembollerle süslü olan bu gömleklerin her biri, uzun yıllar süren çalışmalar sonucunda hazırlanmıştır. Konsepte uygun Ayet ve dualar tespit edilerek, gömleğin üzerine hattat tarafından nakşedilmiş ve iç giyim olarak tasarlanmıştır. Gömleklerin üzerine Celi, Sülüs, Kûfi, Gubari ve Rik'a yazı tarzında âyet ve dualar yazılıdır. Ayrıca gömleklerin üzerinde, Kadem-i Saadet, Süleyman Mührü, Zülfikar ve stilize edilmiş akrep motifi gibi anlamlı motifler de yer almaktadır.”

PEYGAMBER KISSALI GÖMLEKLER BULUNUYOR

Sergide, Kur’an-ı Kerim’de yer alan peygamber kıssalarının görsel çalışmalarla anlatıldığına işaret eden Vanlıoğlu, özellikle gençlerin bu anlatımlarla buluşturulmasının hedeflendiğini söyledi. Ayrıca II. Selim’e ait gömleğin birebir örneğin de sergide yer aldığını ifade eden Vanlıoğlu, “Bu gömleğin üç önemli özelliği bulunmaktadır. Kur’an-ı Kerim’deki ayetlerin belirli bir kodla üzerine işlenmiş olması, şehit olduğunda kolayca çıkarılabilmesi için iki tarafının açık tasarlanması ve iç kısmının özel Antep kumaşıyla kaplanmış olmasıdır” diye konuştu.

KOLEKSİYONUN İLHAM KAYNAĞI: VAHİY KÜLTÜRÜ

Koleksiyonun temelini oluşturan “vahiy kültürü”ne bağlılıkla eserlerin titizlikle hazırlandığını vurgulayan Vanlıoğlu, “Furkan Sûresi 77’nci ayetinde; Ey Muhammed de ki, duanız olmasa Rabbim size ne diye değer versin ki. Mümin Sûresi 60’ıncı ayetinde; Bana dua edin size icabet edeyim. Bakara Sûresi 186’ncı ayetinde; Kullarım sana beni sorduklarında de ki; 'Ben size çok yakınım. Bana dua ettiğinde, dua edenin isteğine karşılık veririm. O halde benim davetime uysunlar ve bana güvensinler ki, doğru yolu bulabilsinler. Peygamber Efendimiz de; "Dua, ibadetin aslı ve özüdür. Dua, müminin silahıdır" buyurmaktadır. Bu vahiy kültürüne sadık kalmak adına koleksiyonun isminin Dualı Gömlekler olmasını uygun bulduk” şeklinde konuştu. Çalışmada gerekli titizlik, temizlik ve adaba son derece özen gösterdiklerini kaydeden Vanlıoğlu, sözlerini şu cümlelerle noktaladı:

“Muhteşem Ecdadımızı, fikr-i cemil, yâd-ı cemil maksat ve bir kültür hizmeti gayesiyle ele aldık. Ben size şahdamarınızdan daha yakınım. Ayeti Celilesinin bir tecellisi olarak gömleklerde, Allah'ın azametini ve gücünü üstlerinde hissederek tavır ve davranışlarını düzenleyen, Osmanlı Padişahlarının, komutanlarının ve yiğitlerinin, yedi asırlık tarih sayfasındaki his, davranış ve ruh yapısına ilgi çekmek istedik.”