Radyasyonun günlük hayatımızdaki yeri

Soluduğumuz havada radyoaktif gazlar vardır. Kendi vücudumuzda -kaslarımızda, kemiklerimizde ve dokularımızda- doğal olarak oluşan radyoaktif elementler bulunur. İnsanoğlu her zaman hem yeryüzünden hem de yeryüzünün dışından kaynaklanan doğal radyasyona maruz kalmıştır. Uzaydan aldığımız radyasyona kozmik radyasyon veya kozmik ışınlar denir.

Ayrıca, X ışınları, hastalık teşhisinde ve kanser tedavisinde kullanılan radyasyon gibi insan yapımı radyasyona da maruz kalıyoruz. Nükleer patlayıcı testlerinden kaynaklanan serpinti ve kömür ve nükleer santrallerden çevreye salınan az miktardaki radyoaktif maddeler de insanı radyasyona maruz bırakan kaynaklardır.

Radyoaktivite, atomların parçalanmasını tanımlamak için kullanılan terimdir. Atom, çekirdeğindeki proton sayısı ile karakterize edilebilir. Bazı doğal elementler kararsızdır. Bu nedenle, çekirdekleri parçalanır veya bozunur ve böylece radyasyon şeklinde enerji açığa çıkarır. Bu fiziksel olaya radyoaktivite, radyoaktif atomlara ise çekirdek denir. Radyoaktif bozunma, bekerel adı verilen birimlerle ifade edilir. Bir bekerel, saniyede bir parçalanmaya eşittir.

Radyonüklitler, sıcaklık veya basınç gibi dış etkenlerden bağımsız olarak sabit kalan karakteristik bir hızda bozunurlar. Radyonüklitlerin yarısının parçalanması veya bozunması için geçen süreye yarı ömür denir. Bu süre, her radyoaktif element için farklılık gösterir ve saniyenin kesirlerinden milyarlarca yıla kadar değişebilir. Örneğin, İyot 131'in yarı ömrü sekiz gündür, ancak dünyanın her yerinde değişen miktarlarda bulunan Uranyum 238'in yarı ömrü 4,5 milyar yıldır. Vücudumuzdaki radyoaktivitenin ana kaynağı olan Potasyum 40'ın yarı ömrü ise 1,42 milyar yıldır.