Tarihin güncellendiği buluş

Hem Anadolu arkeolojisi için bir ilk hem de insanlığın en eski ritüellerinden birine ışık tutan bu buluntu, yılın en önemli arkeolojik keşifleri arasında yerini aldı. Eskişehir'in Seyitgazi ilçesinde, Yenikent köyü yakınlarında yer alan Küllüoba Höyüğü, 350x200 metre ebatlarında ve ova seviyesinden 10 metre yüksekte konumlanan antik bir şehir kalıntısı.

Geç Kalkolitik dönemden (MÖ 3500) İlk Tunç Çağı'nın sonuna (MÖ 1900) kadar uzanan kesintisiz bir yerleşim tarihi burada gün yüzüne çıkıyor. Şehir planları, kerpiç yapılar, ticaret yollarına dair ipuçları ve mezarlık alanları, Küllüoba'nın yalnızca yerel değil bölgesel bir merkez olduğuna işaret ediyor. Kazı ekibi, höyükte gömülü bir evin arka odasını incelerken kapı eşiğine yakın bir konumda, kırmızı steril toprakla örtülmüş bir organik kalıntıyla karşılaştı.

Kömürleşmiş ve karbonize olmuş hâldeki bu küçük nesnenin bir ekmek parçası olduğu anlaşıldığında ekipte büyük bir heyecan baş gösterdi. Bir parçasının bilinçli olarak koparıldığı ve yakıldığı tespit edilen bu buluntu, rastlantısal değil, ritualistik bir bırakmanın ürünüydü. Bu keşfin sıradan bir arkeolojik buluntunun ötesine geçmesini sağlayan şey, uygulanan ileri analiz yöntemleriydi.

Araştırmacılar Taramalı Elektron Mikroskobu, FTIR ve Raman spektroskopisi ile termal analiz tekniklerinden yararlandı. Tahıl dokusu örneklerinden yola çıkılarak ekmeğin 3 boyutlu dijital modellemesi bile yapıldı. Sonuçlar çarpıcıydı: Ekmek, MÖ 3200-3000 yıllarına tarihlendirildi; içeriğinde ağırlıklı olarak gernik (emmer) buğdayı ve mercimek bulunduğu saptandı. Düşük glütenli, lif ve antioksidan açısından son derece zengin olan bu ekmek, 150-160 derecede pişirilmişti ve iç kısmı yumuşak, kabuğu ise iyi pişmiş hâlde karşımıza çıktı.