Türkiye’de 59 milyon kişi bakım sorumluluğu taşıyor

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan 2025 yılı “İş ve Aile Yaşamının Uyumu” bültenine göre, 18-74 yaş aralığında yer alan 59 milyon 127 bin kişinin 43,1’lik bölümü bakım sorumluluğu taşıyor. Açıklanan verilerde bu sorumluluğun kadınlarda yüzde 45,6, erkeklerde ise yüzde 40,6 seviyesinde olduğu görüldü. İş gücüne katılım oranının bakım sorumluluğu bulunan bireylerde yüzde 60,5’e ulaştığı, bakım yükü olmayanlarda ise bu oranın yüzde 56,4 seviyesinde kaldığı belirtildi. Kadınların iş gücüne katılımında bakım sorumluluğu belirleyici bir faktör olurken, erkeklerde oranların daha yüksek seyrettiği kaydedildi. Veriler, özellikle çocuk bakımının istihdamdaki bireylerin önemli bir kısmını etkilediğini ortaya koyarken, bakım hizmetlerine erişim ve kullanım oranlarında da dikkat çekici farklılıklar bulundu. Uzun çalışma saatleri ve iş yükü, bakım sorumluluğu taşıyan bireylerin en sık karşılaştığı güçlükler arasında yer aldı.

YÜZDE 39'UN ÇOCUK BAKIM SORUMLULUĞU VAR

18-74 yaş grubunda istihdamdaki kişilerin yüzde 39'unun sadece çocuk bakım sorumluluğu bulunmakta. Diğer taraftan istihdamdaki kişilerden sadece torun bakım sorumluluğu olanların oranı yüzde 2,3 ve sadece yetişkin (15 yaşın üstünde bakıma muhtaç eş, çocuk veya akraba) bakım sorumluluğu olanların oranı ise yüzde 2,3 oldu. Çocuk ve yetişkin bakımı veya torun ve yetişkin bakımı sorumluluğunu birlikte yürütenlerin oranı ise yüzde 2,1 olarak gerçekleşti. 15 yaş altında çocuk bakım sorumluluğu olan ve istihdamda olan kişilerin yüzde 14'ü kurumsal bakım merkezini, yüzde 1,6'sı evde ücretli bakımı, yüzde 1,4'ü ise her ikisini birlikte kullandı. Bu kişilerden yüzde 83'ü profesyonel bakım hizmeti kullanmadı. İstihdamda olup yetişkin bakım sorumluluğu olanların yüzde 17'si evde ücretli bakımı, yüzde 3,6'sı ise kurumsal bakım merkezini kullandı. Bu kişilerden yüzde 79,3'ü ise bakım hizmeti kullanmadı.

İSTİHDAMDAKİ EŞLERDEN YÜZDE 50,8'Sİ ÇOCUK BAKIMINI ORTAK YAPTI

Bakım sorumluluğu olan istihdamdaki fertlerden çocuk bakım hizmeti kullanmayanların yüzde 50,8'i bakımı kendisi veya eşiyle birlikte yürüttü. Bu kişilerden yüzde 19,7'si çocukların kendilerine bakabildiğini belirtirken, yüzde 17,6'sı profesyonel bakım hizmeti maliyetinin yüksek olduğunu ve yüzde 5,5'i ise bakımı büyükanne, büyükbaba veya diğer yakınlarıyla yürüttüğünü belirtti.

YETİŞKİN BAKIMINDA PROFESYONEL BAKIM HİZMETİNE İHTİYAÇ YÜZDE 72,6

İstihdamda olup yetişkin bakım hizmeti kullanmayanların yüzde 72,6'sı profesyonel bakım hizmetine ihtiyaç duymadığını belirtti. Yetişkin bakım hizmetini kullanmayanların yüzde 17,9'u profesyonel bakım hizmetinin maliyetinin yüksek olduğunu ve yüzde 5,3'ü ulaşılabilecek mesafede bakım hizmetinin veya boş kontenjanın bulunmadığını beyan etti.

EN ÖNEMLİ ZORLUK UZUN ÇALIŞMA SAATLERİ OLDU

İstihdamda olup bakım sorumluluğu olanların yüzde 70,1'i işi ile bakım sorumluluğunu birlikte yürütürken herhangi bir zorluk yaşamadı. Zorluk yaşayan 4 milyon 303 bin kişinin yüzde 38,4'ü uzun çalışma saatlerini, yüzde 26,9'u zahmetli ya da yorucu işi ve yüzde 8,9'u ev ile iş arasındaki ulaşımın uzun sürmesini neden olarak belirtti. Uzun çalışma saatleri nedeniyle zorluk yaşayan erkeklerin oranı yüzde 39,3 iken bu oran kadınlarda yüzde 36,4 oldu.