Yıkımın ardından adalet arayışı: 6 Şubat depremlerinde yargı hesap sordu

6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremler sonrasında yıkılan her yapı için ayrı ayrı adli dosyalar oluşturuldu. Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından yürütülen soruşturmalarda müteahhitler, yapı denetim firmaları, statik proje müellifleri, şantiye şefleri ve bazı belediye görevlileri şüpheli sıfatıyla dosyalara dâhil edildi. Enkazlardan alınan beton ve demir numuneleri, bilirkişi incelemeleri ve teknik raporlarla yapıların deprem yönetmeliğine uygunluğu araştırıldı.

ÇOK SAYIDA TUTUKLAMA YAŞANDI

Soruşturma sürecinin ilk aylarında çok sayıda müteahhit ve teknik sorumlu hakkında yakalama ve tutuklama kararları verildi. Depremde yıkılan binalar nedeniyle açılan davalarda sanıklar hakkında “taksirle birden fazla kişinin ölümüne neden olma” ve bazı dosyalarda “olası kastla öldürme” suçlamaları yöneltildi. Mahkemeler tarafından sonuçlanan dosyalarda 8 yıl ile 22 yıl arasında değişen hapis cezaları verildi. Bazı davalarda sanıklar hakkında 18 yıl, 19 yıl ve 21 yıl gibi ağır hapis cezaları hükme bağlandı.

YAPI DENETİM VE KAMU GÖREVLİLERİ DOSYALARA GİRDİ

Yargı süreçleri yalnızca müteahhitlerle sınırlı kalmadı. Yapı denetim firmalarının yetkilileri hakkında da sorumluluk davaları açıldı. Statik hesap hataları, eksik donatı kullanımı ve düşük beton sınıfı tespit edilen dosyalarda yapı denetim yetkilileri 7 yıl ile 15 yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırıldı. Bazı belediyelerde görev yapan imar ve ruhsat birimlerinde çalışan kamu görevlileri hakkında da “görevi kötüye kullanma” suçlamasıyla yargılamalar başlatıldı. Kamu görevlileriyle ilgili dosyaların önemli bir kısmı ayrı soruşturma kapsamında devam ediyor.

OLASI KAST TARTIŞMALARI VE EMSAL KARARLAR

Deprem davalarında en çok tartışılan başlıklardan biri olası kast değerlendirmeleri oldu. Mahkemeler, bilinçli şekilde düşük malzeme kullanıldığı veya proje dışı uygulamaların yapıldığı dosyalarda sanıkların sonucu öngördüğü kanaatine vardı. Olası kastla yargılama yapılan bazı dosyalarda 20 yılın üzerinde hapis cezaları verildi. Yargı çevreleri tarafından söz konusu kararlar, ilerleyen süreçte açılacak davalar açısından emsal nitelikte değerlendirildi.

PEK ÇOK DOSYA DEVAM EDİYOR

Üçüncü yıldönümüne gelindiğinde depremle ilgili açılan ceza dosyalarının sayısı binleri buldu. Yüzlerce dosyada iddianameler kabul edilirken, çok sayıda dava halen ilk duruşma veya bilirkişi aşamasında bulunuyor. Bazı sanıklar hakkında adli kontrol tedbirleri uygulanırken, firari durumda bulunan müteahhitler için yakalama kararları sürüyor. Yargılamaların uzun süre devam etmesi bekleniyor.

ADLİ SÜREÇTE SON DURUM

Adalet Bakanlığı tarafından yapılan açıklamalara göre deprem davaları için özel yetkilendirilmiş savcılıklar ve ihtisas bilirkişi listeleri oluşturuldu. Dosyaların hızlı ve teknik şekilde sonuçlandırılması hedeflenirken, yıkılan her bina için sorumluluk zinciri ayrı ayrı değerlendiriliyor. Ceza alan sanıklar hakkında hükümlerin bir kısmı kesinleşirken, bazı dosyalar istinaf ve temyiz aşamasında bulunuyor. Enkaz altından başlayan adalet arayışı, mahkeme salonlarında verilen kararlarla devam ediyor.