Çocukluk merakı mesleğe dönüştü: Ciltleme ile ebru sanatını birleştirdi

Konya’da cilt ustalığı yapan Naci Özsoy, ilkokul yıllarında kullanılmayan defter sayfalarından bloknot hazırlayarak başlayan merakını yıllar içinde mesleğe dönüştürdü. Kitap tamiriyle başladığı yolculuğunu ebru sanatıyla birleştiren Özsoy, el emeğiyle hazırladığı defterlerle geleneksel Türk sanatlarını yaşatmaya çalışıyor. Üretim sürecinde ebrulu kâğıtların dikiminden kapak hazırlığına kadar tüm aşamaların geleneksel yöntemlerle gerçekleştiren Özsoy, özellikle Konya ve Mevlâna temalı defterler hazırlıyor. Ebru sanatının kitap ve defter üzerinde yaşatılması gerektiğini vurgulayan Özsoy, “Hem yazıyı hem ebru sanatını hem de cilt sanatını bir araya getirerek ‘ebrulu defter’ konseptiyle bu kültürü yaşatmaya çalışıyorum” dedi.

“MERAKIM İLKOKUL YILLARINA DAYANIYOR”

Mesleğe olan ilgisinin çocukluk yıllarında başladığını söyleyen Cilt Ustası Naci Özsoy, “Bu merakım ilkokul yıllarına dayanıyor. Nasreddin Hoca’ya ‘Eski ayı ne yaparlar?’ diye sormuşlar, ‘Kırpıp kırpıp yıldız yaparlar’ demiş. Ben de ilkokulda yıl sonunda kullanılmayan defter sayfalarını kesip bloknot yapardım. 1990'ların başında, defter bulmak bugünkü kadar kolay değildi. Kullanılmayan sayfaları değerlendirir, süsler ve kendime küçük bloknotlar hazırlardım. Bu alışkanlığım o yıllardan geliyor” ifadelerini kullandı. Çocukluk yıllarında semazen figürleri de çizdiğini belirten Özsoy, bu ilgisinin zamanla sanata ve ciltlemeye yöneldiğini kaydetti.

“CİLTLEME İLE EBRUYU BİRLEŞTİRDİK”

Üniversitede Basım Yayın ve Tasarım Bölümünden mezun olduğunu söyleyen Özsoy, okul yıllarında ciltleme tekniklerini öğrendiğini kaydetti. Kitap tamiriyle başladığı yolculuğun ebru sanatıyla tanışmasıyla farklı bir noktaya ulaştığından bahseden Özsoy, “Basım Yayın ve Tasarım bölümünde ciltleme tekniklerini öğrendim. Kitap tamiri amacıyla başladığımız bu yolda ebru sanatıyla tanışınca, ciltleme ile ebruyu birleştirdik. Daha sonra ebrulu defterler üretmeye başladım. Bu konseptle Türkiye genelinde ebrulu defterler üretiyoruz. Bu bizim Türk kültürümüz ve yaşatılması gerektiğine inanıyorum” ifadelerini kullandı.

ÜRETİMİN HER AŞAMASI EL EMEĞİYLE YAPILIYOR

Kaliteli ve uzun ömürlü ürünler hazırlamaya özen gösterdiğine vurgu yapan Özsoy, defterlerin üretim sürecini hakkında, “Defterlerimizin en önemli özelliği, bulabilirsek ithal ve orijinal kâğıt kullanmamız. Ebrulu kâğıtları iğne yardımıyla dikiyoruz. Elimizde orijinal ebru varsa onu kullanıyoruz, yoksa orijinal çalışmalarımızın reprodüksiyonlarından yararlanıyoruz. Ebru kısımlarını yapıştırdıktan sonra sırtlarını tutkallıyoruz. Kuruduktan sonra büyük giyotin makinemizle üç taraftan tıraş alıyoruz. Ardından mukavvaları kesiyoruz. Taslama işlemi dediğimiz aşamada kapakları hazırlıyoruz. Daha önceden hazırladığımız iç bloğu da pres yardımıyla dış kapakla birleştiriyoruz. Böylece ebrulu defterlerimiz ortaya çıkıyor” ifadelerine yer verdi.

HER DEFTERDE BİRDEN FAZLA SANATÇININ EMEĞİ VAR

Hazırladıkları ürünlerin ortak bir sanat çalışmasının ürünü olduğunun altını çizen Özsoy, “Bugün gördüğünüz ürünlerde birden fazla sanatçı emeği var. Önce ebru sanatçısı çalışıyor, ardından ressam, hattat ya da minyatür sanatçısı eserini tamamlıyor. Son aşamada ise biz bunları ciltleyerek defter hâline getiriyoruz” diye ekledi.

Ürettikleri defterlerin önemli bir bölümünün Konya ve Mevlâna temalı olduğunu dile getiren Özsoy, bu ürünlerle kentin tanıtımına da katkı sunduklarını belirterek, “Özellikle Konya ve Mevlâna temalı ürünlerimiz var. Böylece hem Konya’nın hem de Mevlâna'nın tanıtımına katkı sağlıyoruz. Gelen misafirlerimize ürünlerimizi tanıtıyor, isteyenlere satışını da yapıyoruz” dedi.

“EBRULU DEFTER” KONSEPTİYLE KÜLTÜRÜ YAŞATIYOR

Ebru ile cilt sanatını bir araya getirme fikrinin ortaya çıkısından bahseden Özsoy, bu uygulamanın yeni olmadığını söyledi. Türk-İslam sanatlarında uygulamanın kullanıldığını dile getiren Özsoy, özellikle Kur’an-ı Kerimlerin iç bölümlerinde süsleme amacıyla kullanıldığını hatırlattı. Zamanla farklı malzemelerin kullanılmaya başlanmasıyla bu geleneğin geri planda kaldığını ifade eden Özsoy, “Biz unutulmaya yüz tutan bu sanatı yeniden yeni nesillere tanıtmak istedik. Yazı kültürümüz Orhun Abideleri’ne kadar uzanıyor. Biz de hem yazıyı hem ebru sanatını hem de cilt sanatını bir araya getirerek ‘ebrulu defter’ konseptiyle bu kültürü yaşatmaya çalışıyorum” diye konuştu.

“EBRU KİTAPTA VE DEFTERDE YAŞAMALI”

Ebrunun geleneksel kullanım alanının kitaplar olduğuna değinen Özsoy, kaligrafi bilgisini de kullanarak isteyenlerin isimlerini defterlerin üzerine ya da içine yazdığını kaydetti. Ebru sanatının kitap dışındaki ürünlere taşınmasına sıcak bakmadıklarını sözlerine ekleyen Özsoy, “Murat Bardakçı’nın da söylediği gibi ebru; fulara basılmak, şal yapılmak ya da duvara asılmak için ortaya çıkmış bir sanat değildir. Türk-İslam sanatlarında kitapların iç bölümlerini süslemek amacıyla kullanılmıştır. Biz de hocamız Sadrettin Özçimi'nin öğrencileriyiz. Onun da izniyle bu sanatı yalnızca kitap ve defter üzerinde kullanıyoruz. Fular, bardak ya da yelpaze gibi ürünlerde kullanmıyoruz. Çünkü bize göre ebru, kitapta ve defterde yaşamalıdır” şeklinde konuştu.

“KENDİMİZE ÖZGÜ BİR KİTLEMİZ VAR”

Özsoy, temalı defterlere özellikle Konya’yı ziyaret eden yabancı turistlerin yoğun ilgi gösterdiğini söyledi. Okuma ve yazma kültürünün güçlü olduğu ülkelerden gelen ziyaretçilerin, Mevlâna ve Konya temalı cilt çalışmalarını beğendiğini dile getiren Özsoy, ürünlerine ilgi gösteren ziyaretçilerin yaş aralığının 85’e kadar çıktığını ifade etti. Türkiye’de ise ilgi gösteren kitlenin daha çok 25 ila 35 yaş aralığında olduğunu kaydeden Özsoy, “Kendimize özgü bir kitlemiz var. Yazıyla ilgilenen, okuma alışkanlığı olan kişiler ürünlerimizi tercih ediyor” dedi.