THK Müzesi, havacılık tarihine ışık tutuyor: Geçmişe kanat açan eserleriyle ziyaretçilerini bekliyor

Türk havacılığının geçmişten bugüne uzanan gelişimini gelecek nesillere aktarmak amacıyla 19 Mayıs 2002 yılında kapılarını açan Türk Hava Kurumu (THK) Müzesi, ziyaretçilerini Türk havacılık tarihine uzanan kapsamlı bir yolculuğa çıkarıyor. Müzenin ilk bölümünde, Türk havacılığına yön veren isimler biyografileri ve ilkleriyle tanıtılırken, ikinci bölümde ise Türk Hava Kurumu’nun kuruluşundan günümüze yürüttüğü faaliyetleri yansıtan tarihi belgeler, maketler, fotoğraflar ve çeşitli objeler sergileniyor. Genç kuşaklara havacılık bilincini aşılamayı amaçlayan müze, Türk havacılığının gelişim sürecini ziyaretçilere ayrıntılarıyla aktarıyor. Müzenin en değerli emanetlerinden biri ise Atatürk'ün Nutuk adlı eserinin Osmanlıca ilk baskısı. Türk Hava Kurumu tarafından yayımlanan bu eser, müzenin en kıymetli koleksiyonları arasında ziyaretçilerin ilgisine sunuluyor. Müzenin kuruluş amacı, sergilenen eserler ve müzenin ziyaretçilere sunduğu içerik hakkında Ulus’a konuşan THK Müzesi Birim Sorumlusu Metin Akca, “Türk havacılığının izlerini taşıyan yüzlerce eser, Türk Hava Kurumu Müzesi'nde ziyaretçileri geçmişe götürüyor” dedi.

TÜRK HAVACILIĞININ İZLERİ BU MÜZEDE SERGİLENİYOR

Türk havacılığının gelişimini gelecek nesillere aktarmak amacıyla Kasım 2000 yılında alınan kararla kurulan Türk Hava Kurumu (THK) Müzesi hakkında bilgi veren THK Müzesi Müze Birim Sorumlusu Metin Akca, müzenin 19 Mayıs 2002 yılında kapılarını ziyaretçilere açtığını söyledi. Müzenin 24 yıldır Türk halkına ücretsiz olarak hizmet verdiğini dile getiren Akca, “Müzemiz, Ankara’nın en eski ve tarihi dokusu içerisinde, Ankara Kalesi, Roma Hamamı, Hanlar, ilk TBMM ve tarihi gar bölgesine yakın konumda, Ankara Spor Salonu’nun hemen yanında yer alıyor” diye ekledi. Müzenin iki ana sergi bölümünden oluştuğunu aktaran Akca, “Havacılarımız ve İlklerimiz bölümünde Türk havacılık tarihine yön veren kahramanlar ve ilkler yer alırken, ikinci bölümde THK’nın kuruluşundan günümüze yaptığı çalışmaları anlatan belgeler, fotoğraflar ve çeşitli maketler sergileniyor. Türk havacılığının izlerini taşıyan yüzlerce eser, THK Müzesi'nde ziyaretçileri geçmişe götürüyor” ifadelerine yer verdi.

GİRİŞTE HEZARFEN AHMET ÇELEBİ KARŞILIYOR

Akca, Türk Hava Kurumu Müzesi’nin tarihi salonunda Osmanlı ve Cumhuriyet dönemine damga vuran havacıların büstleri ile biyografilerinin yer aldığını anlattı. Tarihi salonda ilk olarak Osmanlı döneminin efsanevi isimlerinden Hezarfen Ahmet Çelebi’nin ziyaretçileri karşıladığını ifade eden Akca, “Hezarfen Ahmet Çelebi, 1630 yılında IV. Murat döneminde Galata Kulesi’nden yaptığı uçuşla tanınıyor. Lodoslu bir günde Galata Kulesi’nden havalanarak Boğaz’ı geçti ve yaklaşık 3 buçuk kilometre uzaklıktaki Üsküdar Doğancılar Meydanı’na iniş yaptı. Bu başarısının ardından önce IV. Murat tarafından bir kese altınla ödüllendirildi, daha sonra ise Cezayir’e sürgüne gönderildi” diye konuştu. Hezarfen Ahmet Çelebi’nin hemen yanında yer alan figürün ise arkadaşı Lâgarî Hasan Çelebi'ye ait olduğunu anlatan Akca, şunları kaydetti:

“Lâgarî Hasan Çelebi, roketle uçan ilk insandır. 1633 yılında yedi kollu bir fişekle, yaklaşık 50 okka yani 64 kilogram barut kullanılarak, yardımcılarının da desteğiyle gökyüzüne yükseliyor. Ardından kendi yaptığı ilk paraşütüyle denize inişini gerçekleştiriyor. Tabi biz bunları nereden biliyoruz? Evliya Çelebi’nin Seyahatnâmesi’nde geçiyor. Bu nedenle bu bilgileri doğru kabul ediyoruz.”

MÜZENİN EN DEĞERLİ EMANETİ NUTUK’UN İLK BASKISI

Müzede Türkiye Cumhuriyeti’nin Kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e ayrılan özel bir bölüm bulunduğuna dikkat çeken Akca, bu köşenin en önemli eserlerinden birinin Atatürk'ün Nutuk adlı eserinin ilk baskısı olduğunu belirtti. İlk baskının Türk Hava Kurumu tarafından basıldığına işaret eden Akca, “Nutuk, Harf Devrimi’nden önce basıldığı için Osmanlıca olarak sergileniyor” dedi. Nutuk'un Türk Hava Kurumu açısından ayrı bir önem taşıdığını da vurgulayan Akca, şunlara değindi:

“Atatürk, eserin tüm telif haklarını Türk Hava Kurumu’na bağışlamıştır. Bu sayede Nutuk'un satışından elde edilen gelirler, bir dönem Türk Hava Kurumu’nun önemli gelir kaynaklarından biri olmuştur. Telif haklarının üzerinden 50 yıldan fazla geçtiği için bugün telif hakları artık Türk Hava Kurumu’na ait değildir. Ancak Atatürk’ün bu bağışı, kurumun tarihinde önemli bir yere sahip olmaya devam etmektedir.”

DÜNYA HAVA OYUNLARI'NIN KURUCU ÖDÜLÜ MÜZEDE

Müzede, 1997 yılında Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenen Dünya Hava Oyunları’nda kazanılan uluslararası ödül de ziyaretçileri karşılıyor. Olimpik anlayışla gerçekleştirilen Dünya Hava Oyunları'nın Türkiye için önemli bir dönüm noktası olduğunu kaydeden Akca, “Dünyanın dört bir yanından sporcular, paraşüt, planör ve sivil havacılıkla ilgili toplam 16 branşta yarışmalara katıldı. Oldukça büyük bir organizasyondu ve Türk Hava Kurumu bu organizasyonu başarıyla gerçekleştirdi” diye ekledi. Kurumun organizasyonu başarıyla tamamlaması sebebiyle, üyesi olduğu Uluslararası Hava Sporları Federasyonu tarafından kuruma Kurucu Ödülü verildiğini aktaran Akca, “Türk Hava Kurumu’nun üyesi olduğu Uluslararası Hava Sporları Federasyonu tarafından Dünya Hava Oyunları Kurucu Ödülü kuruma armağan edildi. Bu çok değerli ödül de bugün müzemizde sergileniyor” dedi.

TAYYARE PİYANGOSU KÖŞESİ ZİYARETÇİLERİN İLGİSİNİ ÇEKİYOR

Akca, müzede ziyaretçilerin ilgi gösterdiği bölümlerden birinin de Tayyare Piyangosu biletlerinin bulunduğu alan olduğunu ifade etti. Milli Piyango İdaresi kurulmadan önce faaliyet gösteren Tayyare Piyangosu’nun, Türk Hava Kurumu ile Türk havacılığının en önemli gelir kaynaklarından biri olduğunun altını çizen Akca, o yıllarda belirli dönemlerde gerçekleştirilen çekilişlerden elde edilen gelirin Türk Hava Kurumu’na aktarıldığını söyledi. Yılda üç ya da dört kez düzenlenen çekilişlerin kuruma önemli maddi destek sağladığını belirten Akca, “1939 yılında Milli Piyango İdaresi kurulunca Tayyare Piyangosu uygulamasına son verildi. Dolayısıyla günümüzde böyle bir gelir kaynağı bulunmuyor. Ancak bir dönem Türk Hava Kurumu’nun önemli gelir kaynaklarından biri olarak faaliyet göstermiştir” diye konuştu.

MURASSA MADALYALARI, UÇAK MAKETLERİ VE PERSONELE AİT OBJELER

Türk Hava Kurumu Müzesi’nde, kurum personelinin farklı dönemlerde kullandığı çeşitli objelerin yanı sıra Murassa Madalyaları da ziyaretçilerin ilgisine sunuluyor. Murassa Madalyaları’nın Türk Hava Kurumu için özel bir anlam taşıdığını söyleyen Akca, “Murassa Madalyaları’nın Türk Hava Kurumu açısından şöyle bir önemi var. Kuruma yüksek miktarda bağışta bulunan kişilere, yaptıkları bağışın büyüklüğüne göre Murassa Madalyası veriliyor. Bu gelenek günümüzde de devam ediyor” sözlerine yer verdi. Akca, müzede ayrıca Türk Hava Kurumu Uçak Fabrikası’nda üretilen bazı uçakların maketlerinin de sergilendiğini kaydetti.

TARİHİ KUMBARALAR BAĞIŞ KÜLTÜRÜNÜ YANSITIYOR

Akca, müzede sergilenen tarihi kumbaraların Türk Hava Kurumu’nun bağış kültürünü yansıtan en önemli eserlerden biri olduğuna işaret etti. Kurumun kuruluşundan bu yana faaliyetlerini büyük ölçüde vatandaşların bağışlarıyla sürdürdüğüne değinen Akca, “Yapılan bağışlarla toplam 351 uçak satın alınmış ve bu uçaklar Türk Hava Kuvvetleri'ne armağan edilmiştir” şeklinde konuştu. Akca, bu yönüyle Türk Hava Kurumu’nun, Türk havacılığına olduğu kadar Türk Hava Kuvvetleri’ne de önemli katkılar sunduğunu vurguladı.