İslam’da samimiyetin kalbe dokunan yönü

İnsan hayatında sözün ve sohbetin önemli bir yeri bulunurken, inanç merkezli paylaşımların kalplere ulaşan özel bir yönü olduğu ifade ediliyor. Dini muhabbet olarak tanımlanan samimi sohbetlerin, öğüt vermekten çok gönülleri yumuşatan bir etki taşıdığı belirtiliyor. İslam düşüncesinde muhabbetin; yargılayıcı, sert ve üstten bir dil yerine anlayış, tevazu ve merhametle kurulan bir iletişimi temsil ettiği aktarılıyor. Ayet ve hadislerin günlük hayata temas eden yönleriyle paylaşılmasının, uzun anlatımlardan daha kalıcı izler bırakabildiği dile getiriliyor.

Uzman değerlendirmelerinde, muhabbetin ibadet hayatıyla da doğrudan ilişkili olduğu görüşüne yer veriliyor. Allah ile kul arasındaki bağın yalnızca emir ve yasak çerçevesinde değil, sevgi ve yakınlık temelinde şekillendiği ifade ediliyor. İbadetin anlam kazanmasının, samimi bir yöneliş ve gönülden bir bağla mümkün olduğu belirtiliyor. İslam’da muhabbetin, bilgiyi canlı kılan, ibadete ruh kazandıran ve toplumsal ilişkileri güçlendiren temel bir değer olarak öne çıktığı aktarılıyor.

DİNİ MUHABBET

İnsan konuşmadan duramaz. Konuşuruz; gündemden, işten, okuldan, sosyal medyadan Ama bazı konuşmalar vardır ki sadece kulaklara değil, kalplere ulaşır. İşte dini muhabbet, tam da böyle bir sohbettir. Dini muhabbet bağırarak nasihat etmek değildir. Üstten konuşmak, yargılamak ya da kırmak hiç değildir. O, samimiyetle yapılan; içinde Allah’ın adının anıldığı, kalpleri yumuşatan, insanı kendine getiren bir paylaşımdır. Bir ayetin hatırlatılması, bir hadisin günlük hayata dokunuşu, yaşanmış küçük ama ibretli bir örnek Bazen birkaç cümle, uzun vaazlardan daha etkili olur. Eskiden büyükler muhabbetin bereketi olur derdi. Gerçekten de öyledir. Dini muhabbet yapılan ortamda dil yumuşar, kalp sakinleşir, kırgınlıklar azalır. Çünkü merkezinde Allah olan bir konuşmada; kibir değil tevazu, öfke değil merhamet vardır. Ne var ki bugün dini muhabbetin yerini çoğu zaman tartışma alıyor. Kim daha çok biliyor, kim daha doğru söylüyor yarışı… Oysa hakikat, bağırarak değil hikmetle ve güzel sözle anlatılır. Dini muhabbetin amacı haklı çıkmak değil, hayra vesile olmaktır. Unutmamak gerekir ki herkes aynı seviyede bilgiye sahip değildir. Dini muhabbet, insanları ölçmek için değil birlikte yükselmek için yapılır. Birine dini anlatırken onu küçümseyen, sertleşen ya da kalbini kıran bir dil muhabbeti değil, mesafeyi artırır.

MUHABBET OLMADAN İBADET OLUR MU

Allah ile insan arasındaki ilişki, sadece emir, yasak çizgisinde kurulmuş bir bağ değildir. O ilişki korkudan ibaret olmayan, alışkanlıkla yürütülmeyen, muhabbetle derinleşen bir kulluktur. Çünkü Allah, kuluyla kuru bir mesafe değil kalpten bir yakınlık ister. Muhabbet, Allah’ı tanımakla başlar. Tanıdıkça sevilir, sevildikçe yönelir. İnsan sevmediğine yaklaşmaz, tanımadığına bağlanmaz. Bu yüzden iman, sadece kabul değil kalbin ısınmasıdır. Allah’ın rahmetini, affediciliğini, kuluna olan şefkatini idrak eden bir kalp O’na yönelirken zorlanmaz. İbadet de bu muhabbetin dışa yansımasıdır. Sevmeden yapılan ibadet, şekil olarak vardır ama ruhu eksiktir. Namaz sadece bir görev değil, kulun Rabbiyle buluşmasıdır. Dua, bir istek listesi değil kulun aczini sevgiyle dile getirmesidir. Muhabbet varsa ibadet yük olmaz, hasret olur. Ne var ki zamanla ibadetler alışkanlığa dönüşebiliyor. Kalp geri planda kalıyor, şekil öne geçiyor. İşte tam bu noktada muhabbet zayıflıyor. Oysa Allah, kulunun kalbine bakar. Samimiyeti arar, içtenliği sever. Allah, insan ilişkisinde muhabbet tek taraflı değildir. Kuran’da Allah’ın iman edenleri sevdiği bildirilir. Kul, samimiyetle yöneldikçe Allah da rahmetiyle karşılık verir. Bu karşılık bazen bir huzur, bazen bir ferahlık, bazen de kalbi diri tutan bir sabır olarak tecelli eder.

İSLAMDA MUHABBET KALBİ AYAKTA TUTAN BAĞ

İslam, sadece kurallar bütünü değildir. O, kalbi inşa eden, insanı insana yaklaştıran ve hayatı anlamlandıran bir dindir. Bu inşanın merkezinde ise muhabbet vardır. Muhabbetin olmadığı yerde bilgi kuru, ibadet yorgun, ilişki mesafelidir. Kur’an ve sünnet bize, imanın sadece dille ifade edilen bir kabul olmadığını; kalpte yeşeren bir bağ olduğunu öğretir. Bu bağın adı muhabbettir. Allah’ı sevmek, Peygamberi sevmek, yaratılanı Yaradan’dan ötürü sevmek İslam’ın insan ilişkilerine getirdiği en güçlü ahlak budur. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), iman ile muhabbet arasındaki bağı açıkça ortaya koymuştur. Birbirini Allah için sevenlerin, Allah’ın gölgesinde gölgelendirileceğini haber vermesi muhabbetin ne kadar yüce bir değer olduğunu gösterir. Çünkü bu sevgi çıkarsızdır, gösterişsizdir ve samimidir. İslam’da muhabbet sadece bir duygu değildir davranışa dönüşen bir ahlaktır. Merhamet olarak yansır, affedicilik olarak görünür, paylaşma ile çoğalır. Mümin, sevdiğine kolaylık gösterir; zorlaştırmaz. Kırmaz, incitmez, küçük düşürmez. Çünkü muhabbet, kalpten dile, dilden ele taşan bir sorumluluktur. Bugün en çok eksikliğini hissettiğimiz şeylerden biri de budur. Çok konuşuyoruz ama az anlaşıyoruz. Çok biliyoruz ama az seviyoruz. Oysa İslam’da kalpler, sert sözlerle değil güzel muameleyle yumuşar. Hakikat, muhabbetle sunulduğunda kök salar. Muhabbet, toplumu ayakta tutan gizli bağdır. Camide omuz omuza duran insanların aynı kalpte buluşmasını sağlar. Farklılıkları çatışma sebebi değil, zenginlik hâline getirir. Çünkü Allah için kurulan bağ, zamana ve şartlara göre kopmaz.

PEYGAMBER EFENDİMİZ VE SAMİMİYETİN İNŞA ETTİĞİ HAYAT

Peygamber Efendimiz (s.a.v.), insanlara sadece neye inanacaklarını değil, nasıl bir kalple yaşayacaklarını da öğretti. Onun hayatında öne çıkan en güçlü özelliklerden biri samimiyetti. Sözüyle özü bir, diliyle kalbi aynı istikametteydi. Daha peygamberlik gelmeden önce bile insanlar ona el-Emin diyordu. Güvenilir oluşu, gösterişten uzak duruşu ve içtenliği samimiyetin sözden önce yaşanarak kazanıldığını gösteriyordu. O, insanları etkileyen cümleler kurmaktan çok, etkileyen bir hayat yaşadı. Peygamber Efendimizin ibadetinde de samimiyet vardı. Namazı bir görev gibi değil, Rabbiyle kurduğu canlı bir bağ olarak yaşardı. Dualarında süslü sözler değil, içten yakarışlar vardı. Allah’a yönelişi; kalpten, içli ve sahiciydi. Bu yüzden duası da ibadeti de kalplere tesir ederdi. İnsanlarla ilişkilerinde de aynı samimiyet hâkimdi. Kimseye olduğundan farklı görünmeye çalışmazdı. Çocuklarla konuşurken çocuk gibi, büyüklerle konuşurken vakur olurdu. Kimseyi küçümsemez, kimseyi yapmacık sözlerle etkilemeye çalışmazdı. Samimiyet, onun ahlakının temeliydi. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), dini yaşamayı zorlaştırmadı; içtenlikle kolaylaştırdı. Samimiyetin olmadığı yerde dinin şekle dönüşeceğini, ruhunu kaybedeceğini çok iyi biliyordu. Bu yüzden niyete büyük önem verdi. Amelin değerini, niyetin samimiyetine bağladı. Samimiyet gösterişten uzak durmak, başkalarının beğenisini değil Allah’ın rızasını öncelemek demektir. Peygamber Efendimizin izinden gitmek de tam olarak budur. Belki çok şey bilmiyoruz ama samimi olabiliriz. Belki kusurlarımız var ama içten bir yönelişimiz olabilir. Çünkü Peygamberimizin bize öğrettiği din, samimiyeti olanlar için rahmettir.”