Afyonkarahisar’ın en önemli tarihi ve kültürel yapılarından biri olan Ulu Cami, Anadolu Selçukluları döneminde 1272-1277 yılları arasında Sancakbeyi Nusretiddün Hasan tarafından, Mimar Emir Hacı Bey’e yaptırılmıştır. Anadolu’nun Orta Çağ dönemine ait ahşap direkli ve ahşap kirişli camilerinin en önemli örneklerinden biri olan yapı, Afyonkarahisar Kalesi’nin eteklerinde yer almaktadır.

Tarihi kaynaklarda 16. yüzyıldan itibaren “Cami-i Kebir” ve “Hocabey Camisi” isimleriyle de anılan Ulu Cami, özgün mimari özellikleriyle dikkat çekmektedir.

Kârgir kalın duvarlar üzerine inşa edilen caminin ilk dönemlerde toprak damlı olan çatısı, günümüzde çinko ile kaplıdır. Çatı, beş sırada sekizerden toplam 40 ahşap sütun üzerine oturmaktadır. Ahşap sütunların başlıklarında sarkıt ve baklava dilimli süslemeler yer almaktadır.

Caminin taş mihrabı altı mukarnasla süslenirken, ahşap minberinde geometrik desenler, üçgen panolar ve geçme motifleri bulunmaktadır. Caminin kalem işi bezemelerinin önemli bir bölümü 1946-1953 yılları arasında tahrip olmuş, bazı ahşap sütun ve sütun başlıkları da bu süreçte değiştirilmiştir. Günümüze ulaşan eski ahşap sütun başlıklarının bir bölümü Afyonkarahisar Müzesi’nde ve açık alanda sergilenmektedir.

Ulu Cami’nin doğu, batı ve kuzey yönlerinde olmak üzere üç kapısı bulunmaktadır. Selçuklu üslubundaki oymalı ve çift kanatlı minber kapısının üzerindeki kitabede, caminin ilk yapım tarihine ilişkin bilgiler yer almaktadır.

Ahşap mimarisi, 40 ahşap sütunu ve beden duvarına bitişik minaresiyle Selçuklu döneminin önemli eserleri arasında bulunan Afyonkarahisar Ulu Cami, Anadolu’nun Orta Çağ Dönemi Ahşap Hipostil Camileri kapsamında 2023 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne kaydedilen beş camiden biri olmuştur.

Tarihi dokusunu büyük ölçüde koruyan Ulu Cami, Selçuklu dönemi mimarisinin Anadolu’daki önemli temsilcilerinden biri olarak günümüzde de ziyaretçilerini ağırlamaktadır.