Değerler bir anda kaybolmaz. Sessizce aşınır. Kimse fark etmeden, kimse yüksek sesle itiraz etmeden. Bir gün dönüp baktığımızda “ne ara buraya geldik” diye sormamızın nedeni de budur. Çünkü aşınma gürültülü değil, alışkanlıklarla olur.

Eskiden ayıp sayılan şeyler bugün normal kabul ediliyor. Birine saygısız davranmak, sert konuşmak, incitmek… “Herkes böyle” denilerek geçiştiriliyor. Oysa “herkes böyle” cümlesi, değerlerin en büyük düşmanıdır. Yanlışı çoğunlukla meşrulaştırır. Değerler en çok dilde aşınır. Kullandığımız kelimeler sertleştikçe, birbirimize olan mesafemiz artar.

Empati yerine yargı, anlayış yerine etiketleme gelir. Birini dinlemek yerine susturmayı seçeriz. Çünkü dinlemek zahmetlidir, yargılamak kolay. Aşınmanın bir başka nedeni hızdır. Her şey hızlı olmalı: kararlar, tepkiler, ilişkiler. Hızlandıkça düşünmeye, tartmaya, vicdanı devreye sokmaya zaman kalmaz. Değerler yavaş ister. Sabır ister. Biz hızlandıkça onlar geride kalır.

Değerler, çıkarla sınandığında da zayıflar. İşimize gelmeyen doğru, kolayca görmezden gelinir. Fayda, ilkenin önüne geçtiğinde ahlak esnemeye başlar. Küçük tavizler verilir. O tavizler zamanla büyük boşluklara dönüşür. Bir toplumda değerler aşındığında güven azalır. İnsanlar birbirine temkinle yaklaşır. Sözler önemini kaybeder, verilen sözler bağlayıcı olmaktan çıkar. Bu da yalnızlığı artırır. Kalabalıklar çoğalır ama bağlar zayıflar.

En acı olan ise şudur: Değerlerin kaybolduğunu fark ettiğimiz hâlde, çoğu zaman bunu yüksek sesle söylemeyiz. Çünkü rahatsız eder. Konforu bozar. Oysa rahatsız olmadan iyileşmek mümkün değildir. Değerler nerede aşındı diye soruyoruz. Belki de cevap uzaklarda değil. Günlük hayatımızda, küçük tercihlerimizde, suskunluklarımızda. Bir haksızlığa ses çıkarmadığımızda, bir yanlışı görmezden geldiğimizde, biraz daha aşındılar.

Değerleri yeniden inşa etmek büyük laflarla olmaz. Küçük ama kararlı duruşlarla başlar. Saygıyla, adaletle, merhametle. Çünkü değerler toplumun süsü değil, temelidir. Temel çatladığında, üzerine ne koyarsanız koyun sağlam durmaz.